چاپ        ارسال به دوست

نخستین نشست از مجموعه نشست‌های معرفی و نقد کتاب حکومت اسلامی

 مرکز تحقیقات علمی حکومت اسلامی مجلس خبرگان رهبری در راستای حمایت و معرفی از کتابهای منتشرشده در حوزه حکومت اسلامی نخستین نشست از مجموعه نشست‌های معرفی و نقد کتاب حکومت اسلامی را با معرفی و نقد کتاب "ماهیت و الزامات فقه ‍پیشرفت: درآمدی بر فلسفه فقه نظام اجتماعی ‍ پیشرفت‌گرا" تالیف حجت‌الاسلام دکتر امین‌رضا عابدی‌نژاد با حضور ناقدان محترم جناب حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر محسن ملک افضلی اردکانی دانشیار جامعه المصطفی العالمیه و حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر مهدی امیدی استاديار موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمينی(ره) برگزار نمود. 

حجت الاسلام والمسلمین دکتر امین‌رضا عابدی‌نژاد ، قائم مقام مرکز تحقیقات علمی حکومت اسلامی و مولف کتاب در این جلسه، هدف از برگزاری این سلسله جلسات را معرفی  و نقد کتب منتشر شده در موضوع فقه حکومتی و حکومت اسلامی و نیز تشکیل فضای گفت و گو و نقد این آثار خواند و ابراز داشت: کتاب «ماهیت و الزامات فقه پیشرفت»، نخستین کتابی است که در این جلسات مورد نقد و بررسی قرار می‌گیرد.

وی خاطرنشان کرد: نخستین نکته تعریفی است که از فقه نظام صورت می گیرد. واژه نظام در ادبیات فقهی ما هرچند در موارد متعددی بکار رفته است اما ترکیب فقه نظام تقریبا مفهوم جدیدی است که ابتدا لازم است مورد تعریف قرار گیرد.

نویسنده کتاب «ماهیت و الزامات فقه پیشرفت»، در تعریف مفهوم فقه نظام ابراز داشت: فقه تاسیس نظام اجتماعی اسلام که به ساختارها و قواعد تنظیم نظام اجتماعی و قوانین نظام اجتماعی می پردازد و رویکردی است که ممکن است احکام دیگر را تحت قید فقه نظام مورد تاثیر قرار دهد، فقه نظام نام دارد.

وی جنس نظام اجتماعی را «حکم» دانست و گفت: بنابراین، جنس نظام اسلامی حکم شرعی خواهد بود و فقه در واقع کشف نظامات اسلامی از ادله تفصیلی است.

مولف کتاب در تشریح مفهوم «پیشرفت» ابراز داشت: ما قائل به این هستیم که مجموعه احکام به هم پیوسته شرعی که نظام اعتباری می نامیم، اهدافی را دنبال می نماید که دستیابی مراتبی به این اهداف پیشرفت نام دارد.

وی پیشرفت را نتیجه قهری تاسیس نظام خواند و ادامه داد: پیشرفت اسلامی مبتنی بر تامین اهداف خرده نظام های نظام کلی اسلامی است.

حجت الاسلام والمسلمین عابدی نژاد در ادامه خاطرنشان ساخت: بعضی از فقهای معاصر ما ساختار را فارغ از فقه می دانند اما وقتی ساختار را تحلیل می کنیم، مشاهده می شود که ساختار چیزی بجز مجموعه ای از احکام نیست. مجموعه احکام وقتی در کنار هم قرار می گیرند؛ نظام واره احکام شرعی شکل می گیرد که ترکیب و تناسب این احکام حتما باید در ذیل احکام اسلامی باشد تا اهداف نظام اسلامی را تامین نماید. این مطالب کلی است که کتاب «ماهیت و الزامات فقه پیشرفت» به تشریح آن ها می پردازد.

در ادامه این جلسه، حجت الاسلام والمسلمین دکتر ملک افضلی، به عنوان نخستین ناقد این نشست، در سخنانی خاطرنشان ساخت: یکی از اهداف برگزاری جلسه نقد کتاب، معرفی اثر در میان جامعه علمی است اما بیش از آن، نقد محتوایی مدنظر قرار دارد. درباره این اثر، صرف نظر از اعتبار ناشر، اهمیت و بدیع بودن موضوع و نوآوری این مبحث توسط مولف اثر که هم آشنایی با فقه نظام و حکومتی دارد و هم در تخصص فلسفی تدریس می نماید، از مزایایی است که نباید از آن غافل شویم. قلم روان و قابل فهم بودن از دیگر ویژگی های این کتاب است که البته زیاده روی در آن گاهی می تواند به میزان علمی بودن اثر نیز لطمه وارد نماید.

وی در ادامه با بیان مقدمه ای در رابطه با فلسفه علوم، اظهار داشت: موضوع کتاب، در واقع فلسفه فقه با گرایش و نوآوری پیشرفت است. درباره فلسفه علم، دو نظریه برون و درون علمی وجود دارد. در رویکرد فلسفه برون علم، تحلیل وجود ندارد و تنها به تعریف و توضیح رئوس علم پرداخته می شود اما در رویکرد فلسفه درون علم، تحلیل مسائل درون علم و ماهیت آنها مطرح می گردد.

حجت الاسلام والمسلمین ملک افضلی ادامه داد: میان اندیشمندان این اختلاف وجود دارد که فلسفه علم آنچه آن علم است را بیان می کند و یا آنچه که باید باشد؟ البته می توان نظریه همپایی فلسفه علم با علوم نظری را نیز مطرح کرد. نویسنده در این کتاب تماما تصویری از علم یا احکام فقهی که در آینده باید ایجاد شود را بیان نموده است و در واقع تنها موضوع فلسفه پیشینی را مدنظر قرار داده اند.

وی با بیان اینکه این اثر نمایانگر عمق درایت و ژرف اندیشی مولف آن بوده است، ابراز داشت: با وجود همه محسناتی که در این کتاب مشهود است می توان به برخی اشکالات نیز اشاره کرد که عدم تطابق محتوا با مقدمه، ایجاد سردرگمی برای مخاطب، تکرار و تناقض در برخی مطالب، ارجاع ناکافی به منابع دست اول، تیتربندی نامناسب و... از جمله آن ها بود.

در ادامه، حجت الاسلام والمسلمین دکتر امیدی، در سخنان خود ابراز داشت: نقادی موجب پویایی و پیشرفت علم می گردد و نگاه منفی که نسبت به نقد وجود دارد باید تغییر یابد.

وی ضمن تقدیر از نویسنده کتاب «ماهیت و الزامات فقه پیشرفت»، خاطرنشان کرد: این اثر نشان دهنده ذهن منسجم مولف آن است اما دقت بیش از حد در مبحث مفاهیم، زمینه را برای طرح مباحث کلان محدود می نماید. اهتمام در بکارگیری ادبیات فقهی در تالیف اثر، کثرت تتبع، نوآوری در طرح مسئله و... از ویژگی های مثبت این اثر است.

شایان ذکر است ناقد دوم نشست نیز در ادامه سخنان خود به بیان برخی نقدهای مرتبط با این کتاب پرداخت.

در بخش پایانی این نشست، حجت الاسلام والمسلمین عابدی نژاد، ضمن تشکر از ناقدان این جلسه، به برخی نقدهای مطرح شده در این جلسه پاسخ گفت.

 


٢٢:٠٣ - دوشنبه ٥ مهر ١٤٠٠    /    شماره : ٣٩١    /    تعداد نمایش : ١٨٦


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





اخبار > نخستین نشست از مجموعه نشست‌های معرفی و نقد کتاب حکومت اسلامی

 

 

 

 

نسخه چاپی ©2019 rcipt.ir
آموزش

سامانه آموزش

پژوهش

سامانه پژوهش

کتابخانه

کتابخانه دیجیتال

نشریه

فصلنامه حکومت اسلامی