صفحه اصلی|اخبار|درس خارج فقه نظام سیاسی اسلام|تماس با ما
منو اصلی
اوقات شرعی
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
عضویت
آموزش
خلاصه درس خارج فقه نظام سیاسی اسلام
سه شنبه 1392/07/09
خداوند در قرآن می فرماید:« ... و ماکان ربک لیهلک القری بظلمٍ و أهلها مصلحون »( سوره هود آیه 117)« پروردگار تو مردم قريه ها را هلاک نکرد تا آنگاه که از خودشان پيامبری بر آنها مبعوث داشت و او آيات ما را بر آنها بخواند و ما قريه ها رانابود نکرده ايم مگر آنکه مردمش ستمکار بوده اند». اگر روح جمعه جامعه ، مصلحانه باشد ظلم های فردی مورد عقاب الهی در سطح جامعه نخواهد شد. تفسیر دیگر آیه این است که خدای متعال جامعه مصلح را هلاک نمی نماید، چرا که هلاک آن جامعه ظلم است ، در حالیکه خداوند ظلم را بر خود روا نمی دارد. خداوند از جامعه تعبیر به امت دارد و آنرا در حال حرکت می داند. اذا جامعه بعنوان شخصیت هدفدار شکل خواهد گرفت. حال در این بستر آیه « و ما کان ربک ...» بیان می شود.
 ١٢:٤٨ - سه شنبه ٩ مهر ١٣٩٢ادامه مطلب >>
خلاصه درس خارج فقه نظام سیاسی اسلام
دوشنبه 1392/07/08
پنج سنت بر ثبات و یا تغییر حکومت ها دائر است. اولین سنت ، « فرصت عدل » است . جامعه بشر نمی تواند از یکی از این دو حالت خارج باشد. یا جامعه عدل است که در آن عدل حاکم است و ملموس می نماید و یا فرصت پیدایش عدل را دارد. به عبارت دیگر ممکن است جامعه ظالم باشد آ اما فرصت و استعداد اقامه عدل در آن موجود باشد. در غیر این دو صورت جامعه نابود شده و به عذاب الهی گرفتار می گردد. حکومت عدل بدون امام عادل امکان ندارد و لذا اگر زمین از حجت خالی شود ، اهلش را می بلعد.« لولا الحجة لساخت الأرض بأهلها » وجود امام یا حکومت عدل را پدید می آورد یا فرصت عدل را. اگر فرصت عدل از بین رود ، بستر جامعه که زمین باشد نیز از بین خواهد رفت. این غیر از عذابی است که بر قوم خاص نازل می گردد. نظام هستی جامعه ای را که عادل نیست و فرصت عدل را در خود ندارد ، تحمل نمی کند.
 ١٢:٣٥ - سه شنبه ٩ مهر ١٣٩٢ادامه مطلب >>
خلاصه درس خارج فقه نظام سیاسی اسلام
دوشنبه 1392/02/23
چهارمین مطلب درباره اصل آزادی در نظام سیاسی اسلام به بررسی این مساله اختصاص دارد که در نظام سیاسی اسلام ، ایا اصل اولی آزادی است یا محدودیت؟ این مساله گاه ناظر به عالم ثبوت مطرح می شود و گاه ناظر به عالم اثبات. بالحاظ عالم ثبوت ، از دیدگاه اسلامی انسان موجودی مسئول آفریده شده است و از این رو باید رفتار او بر وفق عدل و مصلحت باشد .
 دوشنبه ٢٣ ارديبهشت ١٣٩٢ادامه مطلب >>
خلاصه درس خارج فقه نظام سیاسی اسلام
یکشنبه 1392/02/22
تردیدی نیست که انسان اگر به خودی خود در نظر گرفته شود، مقتضای طبیعت او آن است که قدرت انتخاب گزینه مورد نظر خود را از میان گزاره های متعدد داشته باشد . از این قابلیت به آزادی تکوینی تعبیر می شود. در مباحث نظام سیاسی اسلام، این معنا از آزادی مورد نظر نیست . آزادی مورد نظر آن قابلیتی است که انسان در زندگی اجتماعی از آن برخوردار است .انسان هنگامی که در جامعه زندگی می کند نمی تواند هر کاری را که خواست انجام دهد . همه عقلا اذعان دارند که آزادی انسان در جامعه محدود می شود.عقل نیز درک می کند که انسان در جامعه نمی تواند و حق ندارد ظلم کند. از آن جا که خداوند ، افعالش عین عدل است نسبت به آن چه انجام می دهد مورد مؤاخذه و سؤال قرار نمی گیرد. البته عقل است که حکم می کند خداوند باید کامل مطلق باشد و عادل باشد، از این رو عقل کشف می کند که خداوند هر کاری انجام دهد عین عدل است. نظام سیاسی و اجتماعی به انسان در چارچوب عدل آزادی می دهد و اگر اصل پنجم نظام سیاسی اسلام، آزادی است آن آزادی مقصود است که در چارچوب «عدل» باشد: « یَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَ الأَغْلالَ الَّتی کانَتْ عَلَیْهِمْ»
 ١١:٤٩ - يکشنبه ٢٢ ارديبهشت ١٣٩٢ادامه مطلب >>
خلاصه درس خارج فقه نظام سیاسی اسلام
شنبه 1392/02/21
اصل پنجم ازاصول نظام سیاسی اسلام ، اصل آزادی است.آزادی به وسیله عدل و مصلحت محدود شده است. آیات و روایات متعددی بر این مطلب دلالت دارد. روایات وارده، سه دسته است: دستۀ اول روایاتی است که دلالت دارد بر این که همۀ قوانین شرعی بر اساس عدل و رعایت مصلحت تشریع شده است.یکی از روایات ، روایتی است که صدوق در علل الشرایع نقل کرده است: «قَالَ أَبُو مُحَمَّدٍ اَلْفَضْلُ بْنُ شَاذَانَ اَلنَّيْسَابُورِيُّ إِنْ سَأَلَ سَائِلٌ فَقَالَ أَخْبِرْنِي هَلْ يَجُوزُ....قِيلَ لَهُ لاَ يَجُوزُ ذَلِكَ.....فَإِنْ قَالَ قَائِلٌ فَأَخْبِرْنِي لِمَ كَلَّفَ اَلْخَلْقَ قِيلَ لِعِلَلٍ .....فَإِنْ قَالَ قَائِلٌ لِمَ أُمِرَ اَلْخَلْقُ بِالْإِقْرَارِ بِاللَّهِ وَ بِرَسُولِهِ وَ حُجَّتِهِ وَ بِمَا جَاءَ مِنْ عِنْدِ اَللَّهِ قِيلَ لِعِلَلٍ كَثِيرَةٍ مِنْهَا أَنَّ مَنْ لَمْ يُقِرَّ بِاللَّهِ لَمْ يَتَجَنَّبْ مَعَاصِيهِ وَ لَمْ يَنْتَهِ عَنِ اِرْتِكَابِ اَلْكَبَائِرِ وَ لَمْ يُرَاقِبْ أَحَداً فِيمَا يَشْتَهِي وَ يَسْتَلِذُّ مِنَ اَلْفَسَادِ وَ اَلظُّلْمِ ....... » (علل الشرایع، ج1، صص 251- 259) در فرازهای متععدی از روایت تصریح شده که شریعت الهی مقید به عدل و مصلحت شده است. دستۀ دیگر روایاتی است که دلالت دارد بر این که اساس روابط اجتماعی بر رعایت عدل و مصلحت است. برای نمونه در کتاب الکافی ، ج 2 ، ص 208 روایتی وارد شده است : «عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ اَلْحَكَمِ عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبَانٍ عَنْ عِيسَى بْنِ أَبِي مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ ع قَالَ: يَجِبُ لِلْمُؤْمِنِ عَلَى اَلْمُؤْمِنِ أَنْ يُنَاصِحَهُ » مراد از نصیحت ، ارشاد مؤمنان به مصالح دنیوی و اخروی است. روایت دیگر :« عَنِ اِبْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ وَهْبٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ ع قَالَ:يَجِبُ لِلْمُؤْمِنِ عَلَى اَلْمُؤْمِنِ اَلنَّصِيحَةُ لَهُ فِي اَلْمَشْهَدِ وَ اَلْمَغِيبِ »علامه مجلسی در مرآة العقول مراد از نصیحت را ارشاد به مصالح دنیوی و اخروی دانسته است. روایت دیگر در جلد 2، ص 163 در کتاب کافی آمده است:« عَنِ اَلنَّوْفَلِيِّ عَنِ اَلسَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ ص : مَنْ أَصْبَحَ لاَ يَهْتَمُّ بِأُمُورِ اَلْمُسْلِمِينَ فَلَيْسَ بِمُسْلِمٍ » یعنی هر کسی جزو جامعه اسلامی است باید نسبت به امور مسلمین که همان مصالح است، اهتمام داشته باشد. فرازهای متعددی از رسالۀ حقوق امام زین العابدین(ع) هم بر این مطلب دلالت دارد ، مثل « ...و إستصلاحهم و ...»
 ١٢:٥٣ - شنبه ٢١ ارديبهشت ١٣٩٢ادامه مطلب >>
خلاصه درس خارج فقه نظام سیاسی اسلام
دوشنبه 1392/02/16
ادله فراوانی بر وجوب رعایت عدل در رفتار اجتماعی وجود دارد. به ادله عقلی آن اشاره شد. درباره ادله شرعی هم آیات متعدد و هم روایات متعددی بر وجوب رعایت عدل دلالت دارد. آیه 90 سوره نحل، آیه 20 سوره اعراف ، آیه 135 سوره نساء بر این مطلب دلالت دارد.
 ٠٨:١٢ - سه شنبه ١٧ ارديبهشت ١٣٩٢ادامه مطلب >>
خلاصه درس خارج فقه نظام سیاسی اسلام
یکشنبه 1392/02/15
پنجمین اصل از اصول کلی چگونگی نظام سیاسی اسلام، اصل آزادی است. آزادی به معنای مختلفی به کار می رود از جمله : آزادی در مقابل جبر ، آزادی در مقابل بردگی ، آزادی به معنای اخلاقی و آزادی به معنای اجتماعی . در این بحث مقصود از آزادی ، ازادی اجتماعی است که به معنای میزانی از عدم محدودیت در رفتار است که در نظام اجتماعی برای افراد حقیقی یا حقوقی در نظر گرفته میشود. از این قسم آزادی به آزادی قانونی نیز تعبیر میشود.
 ١٢:٠٠ - يکشنبه ١٥ ارديبهشت ١٣٩٢ادامه مطلب >>
خلاصه درس خارج فقه نظام سیاسی اسلام
دوشنبه 1392/02/02
اصل پنجم از اصول نظام سیاسی اسلام «آزادی» است. برای توضیح این اصل لازم است نخست معنای اصطلاح "آزادی" را بیان کنیم.کلمه آزادی به معانی مختلف به کار میرود که مهمترین آنها ، چهار معناست. معنای اول:آزادی در مفهوم فلسفی آن به معنای انجام کار از روی آگاهی و اراده است. این مفهوم مبتنی بر 3 عنصر است : آگاهی تصوری ، آگاهی تصدیقی نسبت به فایده داشتن عمل ، گزینش عملی که «بهتر» که بهتر تشخیص داده شده است.این مفهوم آزادی ، مسئولیت نسبت به عمل را در پی دارد و در صورت مجرمانه بودن عمل عقلا فاعل عمل را سزاوار کیفر می شمارند.
 دوشنبه ٢ ارديبهشت ١٣٩٢ادامه مطلب >>
خلاصه درس خارج فقه نظام سیاسی اسلام
یکشنبه 1392/02/01
بر اساس مفاد آیات و روایات میان رهبران الهی و مومنان حقوق متقابلی وجود دارد. در روایات ائمه اطهار (س) در موارد متعددی بر موارد این حقوق تصریح شده است.از جمله در خطبه 216 نهج البلاغه آمده است :«اما بعد ... لی علیکم حقا بولایتی علیکم و لکم علی مثل الحق الذی لی علیکم ...»
 ١١:٣١ - يکشنبه ١ ارديبهشت ١٣٩٢ادامه مطلب >>

2 3 4 5 6 صفحه بعدی >>

 

 فهرست مجلات فصلنامه حکومت اسلامی بصورت فایلهای PDF

 

 

 فهرست کتاب ها 

 

 

درس خارج
«فقه نظام سیاسی اسلام»
استاد: حضرت آیت‌الله محسن اراكی دام‌عزه

         کلیه حقوق برای مرکز تحقیقات علمی دبیرخانه خبرگان مجلس محفوظ است.

صفحه اصلی|اخبار|راهنمای تنظیم و ارسال مقالات|کتاب ها|فصلنامه|درباره ما